Energie besparen met frequentieregelaar: Zo doe je het!
Met een frequentieregelaar bespaar je energie door een elektromotor af te stemmen op de capaciteit die jouw installatie daadwerkelijk nodig heeft. Vooral bij pompen en ventilatoren die regelmatig minder capaciteit hoeven te leveren, kan dit het elektriciteitsverbruik flink verlagen. Hoeveel je bespaart, hangt af van de toepassing, de huidige regeling en het aantal draaiuren. Bij Jumatra kijken we daarom naar de motor én de machine die hij aandrijft. Een frequentieregelaar moet passen bij het proces en goed worden ingesteld. In dit artikel lees je waar de besparingsmogelijkheden zitten en hoe je berekent wat toerentalregeling voor jouw installatie kan opleveren.
Hoe bespaart een frequentieregelaar energie?
Een frequentieregelaar, ook wel frequentieomvormer of drive genoemd, regelt het toerental van een elektromotor door de frequentie en spanning van de voeding aan te passen. Heeft het proces minder water, lucht of koelcapaciteit nodig? Dan kan de motor langzamer draaien. De pomp of ventilator levert daardoor minder capaciteit en vraagt minder vermogen. De installatie werkt dan in deellast: onder haar maximale capaciteit.
Dit komt omdat veel pompen en ventilatoren zijn geselecteerd voor de maximale capaciteit die een installatie moet kunnen leveren. Die capaciteit is alleen niet op ieder moment nodig. Toch draait de motor zonder toerentalregeling doorgaans op vrijwel dezelfde snelheid door. Om de opbrengst te beperken, wordt bijvoorbeeld een afsluiter gedeeltelijk dichtgezet of een luchtklep gebruikt. De motor blijft draaien, terwijl de doorstroming wordt afgeremd. Daardoor gaat energie verloren.
-
WEG CFW500 3 kW
Vanaf:€ 506,00€ 612,26Kies uitvoering Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina -
-
-
-
-
Bij welke toepassingen kun je het meeste besparen?
Pompen waarbij de capaciteit wordt gesmoord
Draait een pomp op een vast toerental terwijl een afsluiter de doorstroming beperkt? Dan is het zinvol om te onderzoeken of je dezelfde benodigde doorstroming met een lager toerental kunt bereiken. Denk aan een installatie waarin de watervraag gedurende de dag verandert. Een frequentieregelaar kan het pomptoerental aanpassen aan die vraag. Met een passende sensor en regeling kan bijvoorbeeld de gewenste druk worden aangehouden.
Daarbij moet de pomp voldoende druk en doorstroming blijven leveren. Een installatie die water naar een hoger gelegen punt pompt, stelt andere eisen dan een circulatiesysteem. De pompkarakteristiek en de weerstand van het leidingnet bepalen samen hoe ver je kunt terugregelen.
Ventilatoren met een wisselende luchtvraag
Ook ventilatoren hoeven niet altijd hun maximale capaciteit te leveren. De behoefte aan ventilatie, afzuiging of koeling kan veranderen door de bezetting, productiebelasting of buitentemperatuur. Een ventilator die tijdens een rustige productiedienst even hard draait als tijdens piekbelasting, kan onnodig energie gebruiken. Door het toerental aan te passen, stem je de luchtverplaatsing af op de actuele behoefte.
Er moet wel voldoende lucht blijven stromen voor het proces. Bij afzuiging bepaalt bijvoorbeeld de vereiste afvang van stof of damp hoeveel je kunt terugregelen. Dat minimum vormt het uitgangspunt voor de instelling.
Transportbanden en andere productiemachines
Bij een transportband, doseerschroef of menger kan toerentalregeling helpen om de snelheid op het proces af te stemmen. De energiebesparing laat zich hier minder eenvoudig voorspellen. Wanneer een transportband langzamer draait, kan het opgenomen vermogen dalen. Maar als die band daardoor langer moet draaien om dezelfde hoeveelheid producten te verplaatsen, levert dat niet automatisch minder energieverbruik per product op.
Bij deze toepassingen beoordelen we daarom ook de productiesnelheid, het benodigde koppel en de totale bedrijfstijd. Een betere procesregeling kan waardevol zijn, ook wanneer energiebesparing niet het belangrijkste voordeel is.
Instelservice door Jumatra
Laat je frequentieregelaar instellen door de specialisten van Jumatra. Zo ben je verzekerd van een juiste installatie.
Hoeveel energie kun je besparen met een frequentieregelaar?
Er is geen vast besparingspercentage dat voor iedere elektromotor geldt. Twee installaties met hetzelfde motorvermogen kunnen heel verschillende resultaten opleveren.
Voor een bruikbare inschatting kijken we naar:
- De huidige regeling: wordt de capaciteit beperkt met een afsluiter, luchtklep, bypass of een andere methode?
- De benodigde capaciteit: hoe vaak en hoe ver kan de installatie terugregelen?
- Het aantal draaiuren: hoeveel uren per jaar werkt de installatie onder die omstandigheden?
- Het rendement van het complete systeem: welke verliezen ontstaan in de motor, regelaar en aangedreven machine?
Bij geschikte pompen en ventilatoren kan een beperkte toerentalverlaging al een relatief grote daling van het benodigde vermogen opleveren. Dat betekent alleen niet dat iedere installatie dezelfde besparing haalt. Druk, doorstroming en rendement blijven bepalend.
Ook het vermogen op het typeplaatje is geen directe maat voor het elektriciteitsverbruik. Een elektromotor van 11 kW neemt niet voortdurend 11 kW uit het net op. Het vermelde vermogen is het nominale mechanische uitgangsvermogen; het werkelijk opgenomen elektrische vermogen hangt onder meer af van de belasting en het rendement.
Zo bereken je de besparing en terugverdientijd
De jaarlijkse besparing bereken je door het elektriciteitsverbruik vóór en na de aanpassing te vergelijken. Daarbij moet de installatie in beide situaties aan dezelfde procesbehoefte voldoen.
Voor een bedrijfssituatie met een ongeveer constant vermogensverschil gebruik je:
Besparing in kWh per jaar = verschil in opgenomen vermogen in kW × aantal bedrijfsuren
Vervolgens vermenigvuldig je de bespaarde kWh met jouw elektriciteitstarief. Wisselt de belasting sterk, dan bereken je de besparing per bedrijfssituatie en tel je de uitkomsten bij elkaar op.
Rekenvoorbeeld: een ventilator met een lagere capaciteitsvraag
Stel dat een ventilator tijdens een bepaalde bedrijfssituatie gemiddeld 8 kW elektrisch vermogen opneemt. Uit een meting of technische berekening blijkt dat dezelfde benodigde luchtverplaatsing met toerentalregeling gemiddeld 5 kW vraagt, inclusief de verliezen van de frequentieregelaar. De installatie werkt jaarlijks 4.000 uur in deze situatie. We rekenen met een aangenomen elektriciteitstarief van € 0,20 per kWh.
| Onderdeel | Berekening | Uitkomst |
| Verschil in opgenomen vermogen | 8 − 5 kW | 3 kW |
| Jaarlijkse energiebesparing | 3 kW × 4.000 uur | 12.000 kWh |
| Jaarlijkse kostenbesparing | 12.000 kWh × € 0,20 | € 2.400 |
| Totale investering, aangenomen | Regelaar, installatie en instelling | € 3.600 |
| Eenvoudige terugverdientijd | € 3.600 ÷ € 2.400 | 1,5 jaar |
Dit is een illustratief rekenvoorbeeld. De vermogens, kosten en het elektriciteitstarief zijn aannames en vormen geen voorspelling voor jouw installatie.
-
-
WEG MW500 3 kW
Vanaf:€ 643,00€ 778,03Kies uitvoering Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina -
-
WEG MW500 1,5 kW
Vanaf:€ 514,00€ 621,94Kies uitvoering Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina -
WEG MW500 1,1 kW
Vanaf:€ 500,00€ 605,00Kies uitvoering Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina -
WEG MW500 0,75 kW
Vanaf:€ 495,00€ 598,95Kies uitvoering Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Wanneer levert een frequentieregelaar weinig besparing op?
Een frequentieregelaar heeft vooral waarde voor energiebesparing wanneer het proces ruimte biedt om het toerental te verlagen. Moet een machine voortdurend op dezelfde snelheid en met dezelfde belasting werken? Dan is de besparing beperkt. Daarnaast moet de installatie voldoende uren op een lager toerental kunnen werken om de investering terug te verdienen. Bij een pomp of ventilator die dagelijks langdurig in deellast draait, kan de jaarlijkse besparing flink oplopen. Wordt de installatie slechts af en toe gebruikt? Dan duurt het doorgaans langer voordat de bespaarde elektriciteitskosten opwegen tegen de aanschaf en installatie. Bovendien heeft de regelaar ook nog eigen elektrische verliezen waar je rekening mee moet houden.
Wat heb je nodig om jouw installatie zuiniger te laten draaien?
Advies over een passende frequentieregelaar
Wij helpen je verder.
Ons team van specialisten staat voor je klaar met deskundig advies, technische ondersteuning en snelle hulp bij storingen. 24 uur per dag 7 dagen per week, hulp wanneer jij het nodig hebt.







