Toerental elektromotor: welke RPM heb je nodig?
Het juiste toerental van een elektromotor begint bij de snelheid die jouw machine nodig heeft. Vervolgens bepaal je welke overbrenging en welk koppel nodig zijn om die machine aan te drijven. Alleen het vermogen in kW vergelijken is daarom onvoldoende.
Op het typeplaatje en in onze webshop kom je het toerental tegen als RPM: Revolutions Per Minute, oftewel omwentelingen per minuut. Maar wat betekent het verschil tussen bijvoorbeeld 1500 en 3000 RPM voor jouw aandrijving? En wanneer kies je een ander motortoerental, een frequentieregelaar of een reductor? In dit artikel leggen we uit hoe je die keuze maakt.
Hoe bepaal je het juiste toerental van een elektromotor?
Bepaal eerst hoe snel de aangedreven as moet draaien. Bij een directe koppeling draait deze even snel als de motoras. Met een reductor, riem- of kettingoverbrenging kunnen die snelheden verschillen. Daarna kijk je naar de belasting. De motor moet voldoende koppel leveren om de machine op gang te brengen en draaiende te houden. Een beladen transportband starten stelt bijvoorbeeld andere eisen dan een onbelaste aandrijving laten aanlopen.
Voor de selectie zijn drie vragen bepalend:
- Welk toerental of snelheidsbereik heeft de machine nodig?
- Welke overbrenging zit er tussen de motor en de aangedreven as?
- Hoeveel koppel is nodig bij het starten en tijdens normaal bedrijf?
Vervang je een bestaande motor en blijft de toepassing gelijk? Dan vormen het typeplaatje en de gegevens van de bestaande overbrenging het uitgangspunt. Bij een nieuwe aandrijving gebruik je de machinegegevens of berekeningen van de machinebouwer.
Wat is het verschil tussen 750, 1000, 1500 en 3000 RPM?
Bij standaard asynchrone elektromotoren kom je vaak toerentalaanduidingen van 750, 1000, 1500 en 3000 toeren tegen. Deze waarden horen bij de snelheid van het magnetische draaiveld bij 50 Hz. Het nominale toerental van de motoras ligt iets lager.
| Aantal polen | Synchroon toerental bij 50 Hz | Voorbeeld nominaal toerental |
| 2-polig | 3000 RPM | 2900 RPM |
| 4-polig | 1500 RPM | 1450 RPM |
| 6-polig | 1000 RPM | 960 RPM |
| 8-polig | 750 RPM | 720 RPM |
De nominale toerentallen zijn voorbeelden. De exacte waarde vind je op het typeplaatje en in de productspecificaties.
Hoe bepalen het aantal polen en de frequentie het toerental?
Bij dezelfde voedingsfrequentie betekent een groter aantal polen een lager synchroon toerental. Een 2-polige elektromotor heeft bij 50 Hz een synchroon toerental van 3000 RPM; een 4-polige uitvoering komt uit op 1500 RPM. Wil je de snelheid van een geschikte motor tijdens het gebruik veranderen? Dan kan een frequentieregelaar de aangeboden frequentie aanpassen. Het aantal polen van een standaardmotor blijft daarbij gelijk.
Waarom staat er bijvoorbeeld 1450 RPM op het typeplaatje?
Bij een asynchrone motor draait de rotor tijdens normaal motorbedrijf iets langzamer dan het magnetische draaiveld. Dit verschil heet slip en is nodig om koppel te leveren. Daarom kan een 1500-toerenmotor een typeplaatjewaarde van 1450 RPM hebben. Die nominale waarde hoort bij de nominale belasting en de opgegeven voedingscondities. Bij een andere belasting kan het werkelijke toerental iets veranderen.
Een verschil tussen 1500 toeren in de algemene aanduiding en 1450 RPM op het typeplaatje wijst dus niet op een defect. Voor een nauwkeurige vergelijking gebruik je de nominale productspecificaties.
Welk toerental past bij jouw toepassing?
Pompen en ventilatoren
Transportbanden
Mengers en roerwerken
Installatie door Jumatra
Laat de installatie uitvoeren door Jumatra. We nemen na de bestelling contact op om de installatie in te plannen. De definitieve prijs wordt achteraf berekend op basis van nacalculatie per dagdeel.
Hoe hangen toerental, vermogen en koppel samen?
Het toerental vertelt hoe snel de motoras draait. Het koppel geeft aan hoeveel draaikracht de motor levert. Om te beoordelen of een motor jouw machine kan aandrijven, heb je beide nodig: de juiste snelheid én voldoende kracht. Bij hetzelfde vermogen levert een motor met een lager nominaal toerental meer nominaal koppel. Dat zie je bij deze twee motoren:
| Vermogen | Toerental | Koppel |
| 1,5 kW | 1450 RPM | Circa 9,9 Nm |
| 1,5 kW | 2900 RPM | Circa 4,9 Nm |
De motor van 1450 RPM levert ongeveer twee keer zoveel koppel, terwijl de andere motor twee keer zo snel draait. Een motor met hetzelfde aantal kW maar een ander toerental is dus niet automatisch een geschikte vervanger.
Deze vergelijking geldt voor de opgegeven bedrijfswaarden van de motoren. Een bestaande motor langzamer laten draaien met een frequentieregelaar geeft niet automatisch meer koppel. Ook moet afzonderlijk worden gecontroleerd of de motor voldoende kracht levert om de machine te starten.
Hoe bereken je het toerental van een elektromotor?
Toerental berekenen met frequentie en pooltal
De formule is: Synchroon toerental (RPM) = 120 × frequentie (Hz) ÷ aantal polen
Een 4-polige motor heeft bij 50 Hz bijvoorbeeld een synchroon toerental van 120 × 50 ÷ 4 = 1500 RPM.
Dit is de snelheid van het magnetische draaiveld. Bij een asynchrone motor draait de motoras iets langzamer door slip. Gebruik daarom de waarde op het typeplaatje als je het nominale motortoerental nodig hebt, bijvoorbeeld 1450 RPM.
Toerental berekenen na een reductor
Een reductor verlaagt de snelheid waarmee de machine wordt aangedreven. Bij een verhouding van 20:1 maakt de motoras twintig omwentelingen voor iedere omwenteling van de uitgaande as.
De formule is: Uitgaand toerental = motortoerental ÷ reductieverhouding
Met een motor die 1450 RPM draait en een reductor van 20:1 wordt dat 1450 ÷ 20 = 72,5 RPM. De uitgaande as draait dan 72,5 keer per minuut.
Hoe kun je het toerental van een elektromotor regelen?
Toerental regelen met een frequentieregelaar
Toerental verlagen met een reductor
Een frequentieregelaar en reductor combineren
Frequentieregelaar instelservice
Laat je frequentieregelaar instellen door de specialisten van Jumatra. Zo kun je direct de regelaar installeren op je systeem.
Hoe ver kun je het toerental verhogen of verlagen?
Er is geen vast minimum- of maximumtoerental dat voor iedere elektromotor geldt. Het toegestane bereik hangt af van de motor, koeling, belasting en aangedreven machine. WEG geeft bijvoorbeeld voor de W22 elektromotoren in de technische documentatie aan hoeveel koppel bij verschillende snelheden is toegestaan. Bij langdurig langzaam draaien kan een lagere belasting of onafhankelijke ventilatie nodig zijn om oververhitting te voorkomen. Voor hogere snelheden gelden daarnaast maximale mechanische toerentallen. Je controleert dus voor jouw motoruitvoering zowel de toegestane belasting als de maximale snelheid.
Kun je een elektromotor vervangen door een ander toerental?
Ja, maar alleen als het nieuwe toerental en het beschikbare koppel passen bij de machine en de overbrenging. Een 1500-RPM-motor vervangen door een 3000-RPM-uitvoering is geen gelijkwaardige wissel.
Bij dezelfde voedingsfrequentie en overbrenging zou de machine ongeveer twee keer zo snel draaien, mits de motor de belasting aankan. Bij hetzelfde nominale vermogen levert de snellere motor ongeveer de helft van het nominale koppel. Tegelijkertijd kan de machine op die hogere snelheid juist meer vermogen vragen. In ons artikel over een elektromotor vervangen lees je welke specificaties je daarvoor moet controleren.
Elektromotor vervangen met Jumatra
Wil je een elektromotor vervangen of het toerental van je aandrijving aanpassen? Stuur ons een duidelijke foto van het typeplaatje en vermeld wat de motor aandrijft. Geef ook de gegevens van een aanwezige reductor of frequentieregelaar door en vertel welke snelheid je wilt bereiken. Daarmee kunnen we gericht adviseren over een passende combinatie. Stuur je aanvraag via onze contactpagina en we helpen je direct verder.
Veelgestelde vragen over het toerental van een elektromotor
Hoe meet je het toerental als het typeplaatje onleesbaar is?
Waarom zakt het toerental wanneer de motor wordt belast?
Met een geschikte toerentalmeter, bijvoorbeeld een contactloze optische meter, kun je de werkelijke draaisnelheid meten. Gebruik daarvoor een veilige meetopstelling. De uitkomst geldt voor de belasting en voeding tijdens de meting. Je meet de draaisnelheid bij de belasting en voeding van dat moment. De gemeten waarde is daarom niet automatisch het nominale toerental van de motor.
Kun je het toerental van een 230V-elektromotor regelen?
Dat hangt af van het motortype. Een frequentieregelaar met een 230V-eenfasevoeding heeft vaak een driefase-uitgang voor een geschikte driefasenmotor. Deze is niet automatisch geschikt voor een enkelfasige condensatormotor. Er bestaan speciale regelaars voor bepaalde eenfasemotoren, bijvoorbeeld uitvoeringen met een permanente bedrijfscondensator. De fabrikant moet de combinatie ondersteunen. Controleer daarom het motortype en de in- en uitgangsspecificaties van de regelaar; alleen de aanduiding ‘230V’ is onvoldoende.
Wij helpen je verder.
Ons team van specialisten staat voor je klaar met deskundig advies, technische ondersteuning en snelle hulp bij storingen. 24 uur per dag 7 dagen per week, hulp wanneer jij het nodig hebt.



