btw.
aan / uit

Gratis advies

Kom je er niet uit? Onze specialisten helpen je graag bij het vinden van de juiste producten.

Storing melden?

Last van een storing? Onze specialist komt direct ter plaatsen, 24/7.

Toerental elektromotor: welke RPM heb je nodig?

Het juiste toerental van een elektromotor begint bij de snelheid die jouw machine nodig heeft. Vervolgens bepaal je welke overbrenging en welk koppel nodig zijn om die machine aan te drijven. Alleen het vermogen in kW vergelijken is daarom onvoldoende.

Op het typeplaatje en in onze webshop kom je het toerental tegen als RPM: Revolutions Per Minute, oftewel omwentelingen per minuut. Maar wat betekent het verschil tussen bijvoorbeeld 1500 en 3000 RPM voor jouw aandrijving? En wanneer kies je een ander motortoerental, een frequentieregelaar of een reductor? In dit artikel leggen we uit hoe je die keuze maakt.

Hoe bepaal je het juiste toerental van een elektromotor?

Bepaal eerst hoe snel de aangedreven as moet draaien. Bij een directe koppeling draait deze even snel als de motoras. Met een reductor, riem- of kettingoverbrenging kunnen die snelheden verschillen. Daarna kijk je naar de belasting. De motor moet voldoende koppel leveren om de machine op gang te brengen en draaiende te houden. Een beladen transportband starten stelt bijvoorbeeld andere eisen dan een onbelaste aandrijving laten aanlopen.

Voor de selectie zijn drie vragen bepalend:

  • Welk toerental of snelheidsbereik heeft de machine nodig?
  • Welke overbrenging zit er tussen de motor en de aangedreven as?
  • Hoeveel koppel is nodig bij het starten en tijdens normaal bedrijf?

Vervang je een bestaande motor en blijft de toepassing gelijk? Dan vormen het typeplaatje en de gegevens van de bestaande overbrenging het uitgangspunt. Bij een nieuwe aandrijving gebruik je de machinegegevens of berekeningen van de machinebouwer.

Wat is het verschil tussen 750, 1000, 1500 en 3000 RPM?

Bij standaard asynchrone elektromotoren kom je vaak toerentalaanduidingen van 750, 1000, 1500 en 3000 toeren tegen. Deze waarden horen bij de snelheid van het magnetische draaiveld bij 50 Hz. Het nominale toerental van de motoras ligt iets lager.

Aantal polenSynchroon toerental bij 50 HzVoorbeeld nominaal toerental
2-polig3000 RPM2900 RPM
4-polig1500 RPM1450 RPM
6-polig1000 RPM960 RPM
8-polig750 RPM720 RPM

De nominale toerentallen zijn voorbeelden. De exacte waarde vind je op het typeplaatje en in de productspecificaties.

Hoe bepalen het aantal polen en de frequentie het toerental?

Bij dezelfde voedingsfrequentie betekent een groter aantal polen een lager synchroon toerental. Een 2-polige elektromotor heeft bij 50 Hz een synchroon toerental van 3000 RPM; een 4-polige uitvoering komt uit op 1500 RPM. Wil je de snelheid van een geschikte motor tijdens het gebruik veranderen? Dan kan een frequentieregelaar de aangeboden frequentie aanpassen. Het aantal polen van een standaardmotor blijft daarbij gelijk.

Waarom staat er bijvoorbeeld 1450 RPM op het typeplaatje?

Bij een asynchrone motor draait de rotor tijdens normaal motorbedrijf iets langzamer dan het magnetische draaiveld. Dit verschil heet slip en is nodig om koppel te leveren. Daarom kan een 1500-toerenmotor een typeplaatjewaarde van 1450 RPM hebben. Die nominale waarde hoort bij de nominale belasting en de opgegeven voedingscondities. Bij een andere belasting kan het werkelijke toerental iets veranderen.

Een verschil tussen 1500 toeren in de algemene aanduiding en 1450 RPM op het typeplaatje wijst dus niet op een defect. Voor een nauwkeurige vergelijking gebruik je de nominale productspecificaties.

Welk toerental past bij jouw toepassing?

Het machinetype alleen bepaalt niet welk motortoerental geschikt is. Bij onderstaande toepassingen zie je welke gegevens de keuze sturen.

Pompen en ventilatoren

Bij centrifugaalpompen en ventilatoren beïnvloedt het toerental de capaciteit, de drukopbouw en het benodigde vermogen. Een hogere snelheid kan daardoor een aanzienlijk zwaardere belasting voor de motor betekenen. Wil je de opbrengst verhogen? Controleer dan de pomp- of ventilatorkarakteristiek en het vermogen dat op het nieuwe werkpunt nodig is. Controleer ook de maximaal toegestane snelheid. Een snellere motor monteren zonder deze gegevens te beoordelen kan de aandrijving overbelasten.

Transportbanden

Bij een transportband bepalen de gewenste bandsnelheid en de diameter van de aandrijfrol het benodigde roltoerental. Een grotere aandrijfrol verplaatst per omwenteling meer band en hoeft daardoor minder snel te draaien om dezelfde bandsnelheid te bereiken. Een reductor brengt vervolgens de motorsnelheid terug naar die waarde. Moet de bandsnelheid kunnen variëren, dan kan een frequentieregelaar worden toegevoegd.

Mengers en roerwerken

Bij een menger moeten het toerental en het koppel passen bij het product, het roerwerk en de vulling van de mengtank. Een langzaam draaiend roerwerk kan bijvoorbeeld veel koppel nodig hebben om een taaie massa te mengen. Een reductor verlaagt dan de motorsnelheid en vergroot het beschikbare koppel aan de mengas. Houd ook rekening met het starten van een gevulde menger. Zijn verschillende mengsnelheden nodig, dan kan een frequentieregelaar de aandrijving regelbaar maken.

Installatie door Jumatra

Laat de installatie uitvoeren door Jumatra. We nemen na de bestelling contact op om de installatie in te plannen. De definitieve prijs wordt achteraf berekend op basis van nacalculatie per dagdeel.

Hoe hangen toerental, vermogen en koppel samen?

Het toerental vertelt hoe snel de motoras draait. Het koppel geeft aan hoeveel draaikracht de motor levert. Om te beoordelen of een motor jouw machine kan aandrijven, heb je beide nodig: de juiste snelheid én voldoende kracht. Bij hetzelfde vermogen levert een motor met een lager nominaal toerental meer nominaal koppel. Dat zie je bij deze twee motoren:

VermogenToerentalKoppel
1,5 kW1450 RPMCirca 9,9 Nm
1,5 kW2900 RPMCirca 4,9 Nm

De motor van 1450 RPM levert ongeveer twee keer zoveel koppel, terwijl de andere motor twee keer zo snel draait. Een motor met hetzelfde aantal kW maar een ander toerental is dus niet automatisch een geschikte vervanger.

Deze vergelijking geldt voor de opgegeven bedrijfswaarden van de motoren. Een bestaande motor langzamer laten draaien met een frequentieregelaar geeft niet automatisch meer koppel. Ook moet afzonderlijk worden gecontroleerd of de motor voldoende kracht levert om de machine te starten.

Hoe bereken je het toerental van een elektromotor?

Het toerental kun je berekenen met de frequentie en het aantal polen. Zit er een reductor tussen de motor en de machine, dan bereken je daarnaast hoe snel de uitgaande as draait.

Toerental berekenen met frequentie en pooltal

De formule is: Synchroon toerental (RPM) = 120 × frequentie (Hz) ÷ aantal polen

Een 4-polige motor heeft bij 50 Hz bijvoorbeeld een synchroon toerental van 120 × 50 ÷ 4 = 1500 RPM.

Dit is de snelheid van het magnetische draaiveld. Bij een asynchrone motor draait de motoras iets langzamer door slip. Gebruik daarom de waarde op het typeplaatje als je het nominale motortoerental nodig hebt, bijvoorbeeld 1450 RPM.

Toerental berekenen na een reductor

Een reductor verlaagt de snelheid waarmee de machine wordt aangedreven. Bij een verhouding van 20:1 maakt de motoras twintig omwentelingen voor iedere omwenteling van de uitgaande as.

De formule is: Uitgaand toerental = motortoerental ÷ reductieverhouding

Met een motor die 1450 RPM draait en een reductor van 20:1 wordt dat 1450 ÷ 20 = 72,5 RPM. De uitgaande as draait dan 72,5 keer per minuut.

Hoe kun je het toerental van een elektromotor regelen?

Je kunt het toerental van je aandrijving aanpassen met een frequentieregelaar, een reductor of een combinatie van beide. Een frequentieregelaar verandert het RPM van de motor zelf. Een reductor verlaagt het toerental aan de machinezijde.

Toerental regelen met een frequentieregelaar

Een frequentieregelaar past de frequentie en spanning naar de motor aan, zodat je de draaisnelheid kunt afstemmen op het proces. Denk aan een transportband die sneller of langzamer moet lopen. Kies de regelaar op basis van de beschikbare voeding, de nominale motorstroom en de benodigde overbelastbaarheid. Controleer ook of de motor geschikt is voor gebruik met een frequentieregelaar.

Toerental verlagen met een reductor

Een reductor verlaagt het toerental aan de machinezijde en vergroot het beschikbare koppel. Dat is geschikt voor machines die langzaam moeten draaien en veel draaikracht nodig hebben. Er ontstaat geen extra vermogen: de lagere snelheid maakt het hogere koppel mogelijk, waarbij een deel van het vermogen verloren gaat. Hierdoor is het uitgaande vermogen iets lager dan het ingaande vermogen.

Een frequentieregelaar en reductor combineren

Een combinatie past wanneer zowel vertraging als variabele snelheid nodig is. De reductor brengt de snelheid naar het bereik van de machine; de frequentieregelaar maakt de snelheid binnen dat bereik instelbaar. Zo hoeft een motor voor een langzaam draaiende menger niet uitsluitend door een zeer lage frequentie op de gewenste machinesnelheid te komen.

Frequentieregelaar instelservice

Laat je frequentieregelaar instellen door de specialisten van Jumatra. Zo kun je direct de regelaar installeren op je systeem.

Hoe ver kun je het toerental verhogen of verlagen?

Er is geen vast minimum- of maximumtoerental dat voor iedere elektromotor geldt. Het toegestane bereik hangt af van de motor, koeling, belasting en aangedreven machine. WEG geeft bijvoorbeeld voor de W22 elektromotoren in de technische documentatie aan hoeveel koppel bij verschillende snelheden is toegestaan. Bij langdurig langzaam draaien kan een lagere belasting of onafhankelijke ventilatie nodig zijn om oververhitting te voorkomen. Voor hogere snelheden gelden daarnaast maximale mechanische toerentallen. Je controleert dus voor jouw motoruitvoering zowel de toegestane belasting als de maximale snelheid.

Kun je een elektromotor vervangen door een ander toerental?

Ja, maar alleen als het nieuwe toerental en het beschikbare koppel passen bij de machine en de overbrenging. Een 1500-RPM-motor vervangen door een 3000-RPM-uitvoering is geen gelijkwaardige wissel.

Bij dezelfde voedingsfrequentie en overbrenging zou de machine ongeveer twee keer zo snel draaien, mits de motor de belasting aankan. Bij hetzelfde nominale vermogen levert de snellere motor ongeveer de helft van het nominale koppel. Tegelijkertijd kan de machine op die hogere snelheid juist meer vermogen vragen. In ons artikel over een elektromotor vervangen lees je welke specificaties je daarvoor moet controleren.

Elektromotor vervangen met Jumatra

Wil je een elektromotor vervangen of het toerental van je aandrijving aanpassen? Stuur ons een duidelijke foto van het typeplaatje en vermeld wat de motor aandrijft. Geef ook de gegevens van een aanwezige reductor of frequentieregelaar door en vertel welke snelheid je wilt bereiken. Daarmee kunnen we gericht adviseren over een passende combinatie. Stuur je aanvraag via onze contactpagina en we helpen je direct verder.

Veelgestelde vragen over het toerental van een elektromotor

Hoe meet je het toerental als het typeplaatje onleesbaar is?
Met een geschikte toerentalmeter, bijvoorbeeld een contactloze optische meter, kun je de werkelijke draaisnelheid meten. Gebruik daarvoor een veilige meetopstelling. De uitkomst geldt voor de belasting en voeding tijdens de meting. Je meet de draaisnelheid bij de belasting en voeding van dat moment. De gemeten waarde is daarom niet automatisch het nominale toerental van de motor.

Met een geschikte toerentalmeter, bijvoorbeeld een contactloze optische meter, kun je de werkelijke draaisnelheid meten. Gebruik daarvoor een veilige meetopstelling. De uitkomst geldt voor de belasting en voeding tijdens de meting. Je meet de draaisnelheid bij de belasting en voeding van dat moment. De gemeten waarde is daarom niet automatisch het nominale toerental van de motor.

Dat hangt af van het motortype. Een frequentieregelaar met een 230V-eenfasevoeding heeft vaak een driefase-uitgang voor een geschikte driefasenmotor. Deze is niet automatisch geschikt voor een enkelfasige condensatormotor. Er bestaan speciale regelaars voor bepaalde eenfasemotoren, bijvoorbeeld uitvoeringen met een permanente bedrijfscondensator. De fabrikant moet de combinatie ondersteunen. Controleer daarom het motortype en de in- en uitgangsspecificaties van de regelaar; alleen de aanduiding ‘230V’ is onvoldoende.

Wij helpen je verder.

Ons team van specialisten staat voor je klaar met deskundig advies, technische ondersteuning en snelle hulp bij storingen. 24 uur per dag 7 dagen per week, hulp wanneer jij het nodig hebt.

Account
BESTELLIJST
BESTELLIJST
Login
Paswoordherstel

Wachtwoord vergeten? Voer je gebruikersnaam of e-mailadres in. Je ontvangt een link via e-mail om een nieuw wachtwoord in te stellen.

Winkelwagen 0
Recent bekeken 0

Uitleg: Vermogen

Wanneer we het over het vermogen van een elektromotor hebben, bedoelen we hoeveel kracht die motor kan leveren. Dat drukken we meestal uit in kilowatt (kW) of in paardenkracht (HP of pk). Kilowatt is de moderne, metrische eenheid die vooral in Europa wordt gebruikt. Paardenkracht is een oudere term die je nog vaak ziet, bijvoorbeeld bij auto’s of Amerikaanse machines.

Eén kilowatt staat gelijk aan 1000 watt, en als je dat omrekent naar paardenkracht, dan komt 1 kW ongeveer overeen met 1,34 pk. Andersom is 1 pk ongeveer 0,75 kW. Dus een motor van 2 kW levert ongeveer 2,7 pk aan vermogen. Hoe hoger het vermogen, hoe krachtiger de motor is. Een motor van 5 kW kan dus zwaardere taken aan dan een motor van 2 kW.

In de praktijk betekent dit dat een elektrische fiets bijvoorbeeld een motor heeft van zo’n 0,25 kW, wat genoeg is om iemand soepel te ondersteunen tijdens het fietsen. Een elektrische auto zoals een Tesla heeft daarentegen vaak een motor van meer dan 150 kW, wat zorgt voor hoge snelheden en snelle acceleratie.

Kort gezegd: kW en pk zijn twee manieren om hetzelfde te meten, hoeveel kracht een elektromotor levert. Wil je weten welk vermogen je nodig hebt, dan hangt dat af van wat je ermee wilt aandrijven.

Uitleg: RPM

RPM staat voor Revolutions Per Minute, oftewel het aantal omwentelingen dat een elektromotor per minuut maakt. In het Nederlands wordt dit ook wel het toerental genoemd.

Het RPM geeft aan hoe snel de as van de elektromotor draait. Een motor met een toerental van 1500 RPM maakt bijvoorbeeld ongeveer 1500 volledige omwentelingen per minuut.

Het toerental van een elektromotor wordt voornamelijk bepaald door het aantal polen en de netfrequentie. Bij een standaard netfrequentie van 50 Hz komen de meest voorkomende toerentallen neer op ongeveer:

2-polig: 3000 RPM
4-polig: 1500 RPM
6-polig: 1000 RPM
8-polig: 750 RPM

In de praktijk ligt het werkelijke toerental iets lager door slip in de motor. Daarom zie je op typeplaatjes vaak waarden zoals 2850 RPM, 1450 RPM, 960 RPM of 710 RPM.

Het juiste RPM is belangrijk omdat iedere toepassing een specifieke draaisnelheid vereist. Pompen, ventilatoren, transportbanden en machines functioneren optimaal binnen een bepaald toerentalbereik. Een te hoog toerental kan leiden tot overmatige slijtage of een onjuiste werking, terwijl een te laag toerental onvoldoende capaciteit of vermogen kan opleveren.

Kort gezegd geeft RPM aan hoe snel een elektromotor draait en is het een van de belangrijkste specificaties bij het kiezen van de juiste elektromotor voor een toepassing.

Uitleg: Materiaal

Het materiaal van een elektromotor bepaalt voor een groot deel de sterkte, duurzaamheid en warmteafvoer van de motor. De behuizing van elektromotoren wordt meestal gemaakt van gietijzer of aluminium.

Motoren met een gietijzeren behuizing zijn extra sterk, trillingsarm en geschikt voor zware industriële toepassingen. Dit type motor wordt vaak gebruikt in omgevingen waar betrouwbaarheid en robuustheid essentieel zijn.

Motoren met een aluminium behuizing zijn daarentegen lichter van gewicht en hebben een goede warmteafvoer. Hierdoor zijn ze geschikt voor toepassingen waar een compacte en efficiënte oplossing gewenst is.

Kort gezegd bepaalt het materiaal van de behuizing hoe goed de motor bestand is tegen belasting, omgeving en temperatuur, en welke toepassingen het meest geschikt zijn.

Uitleg: Fasen

Het aantal fasen van een elektromotor geeft aan op welke elektrische aansluiting de motor werkt. De meest voorkomende varianten zijn 1-fase en 3-fase motoren.

Een 1-fase motor werkt op een standaard 230V aansluiting en wordt vooral gebruikt in kleinere toepassingen, zoals huishoudelijke apparaten of lichte machines. Deze motoren zijn eenvoudig aan te sluiten, maar leveren over het algemeen minder vermogen en koppel.

Een 3-fase motor werkt op een 400V krachtstroomaansluiting en wordt gebruikt voor zwaardere en industriële toepassingen. Deze motoren draaien efficiënter, leveren een hoger en constanter koppel en hebben een betere prestatie bij langdurig gebruik.

Soms wordt ook gesproken over 2-fasen, maar dit komt in de praktijk nauwelijks voor. Meestal gaat het hierbij om een 1-fase motor met een extra wikkeling (condensator) of om het gebruik van twee fasen binnen een 3-fase aansluiting.

Kort gezegd bepaalt het aantal fasen hoeveel vermogen, efficiëntie en toepassingsmogelijkheden de elektromotor heeft.

Uitleg: Bouwvorm

De bouwvorm van een elektromotor geeft aan hoe de motor gemonteerd wordt en in welke positie deze geplaatst kan worden. Dit bepaalt hoe de motor in een installatie wordt ingebouwd.

Veelvoorkomende bouwvormen zijn bijvoorbeeld B3, B5 en B35/B14. Een B3 motor heeft voeten en wordt op een vlakke ondergrond gemonteerd. Een B5 motor heeft een flens aan de voorzijde, waarmee de motor direct aan een machine gekoppeld kan worden. Een B35 motor combineert beide, dus voeten én een flens, wat zorgt voor extra flexibiliteit bij montage.

De juiste bouwvorm kiezen is belangrijk om ervoor te zorgen dat de motor correct aansluit op de toepassing en stabiel gemonteerd kan worden.

Kort gezegd bepaalt de bouwvorm hoe en waar de elektromotor wordt bevestigd en toegepast binnen een installatie.

Offerte aanvragen bij Jumatra

Offerte aanvragen voor je materialen? Je kunt op twee manieren een offerte aanvragen:

  1. Offerte op basis van je winkelwagen
    Voeg de gewenste producten toe aan je winkelwagen en doorloop het bestelproces. Vul je gegevens en verzendinformatie in. In de laatste stap kies je voor Offerte aanvragen in plaats van direct bestellen.

  2. Vrijblijvend een offerte aanvragen via het formulier
    Heb je nog geen concrete productselectie of wil je eerst overleggen over bijvoorbeeld installatie of maatwerk? Vul dan het offerteformulier in. We nemen daarna contact met je op.

Uitleg: Polen

Het aantal polen van een elektromotor bepaalt hoe snel de motor draait en hoeveel kracht (koppel) deze levert. In de motor wordt een magnetisch veld opgewekt met meerdere noord- en zuidpolen. Hoe meer polen de motor heeft, hoe langzamer deze draait.

Bij een standaard netfrequentie van 50 Hz betekent dit dat een 2-polige motor ongeveer 3000 omwentelingen per minuut maakt, terwijl een 4-polige motor rond de 1500 rpm draait en een 8-polige motor ongeveer 1000 rpm behaalt.

Naast de snelheid heeft het aantal polen ook invloed op het koppel. Motoren met meer polen leveren meer kracht en zijn geschikt voor toepassingen waarbij een lagere snelheid en hoger koppel gewenst zijn. Motoren met minder polen draaien juist sneller en worden vaak toegepast in situaties waar snelheid belangrijker is dan kracht.

Kort gezegd bepaalt het aantal polen de balans tussen snelheid en kracht van de elektromotor.